Ketonen meten

Mensen met diabetes meten regelmatig hun bloedsuiker om inzicht te krijgen in hun glucosewaarden en eventueel insuline toe te dienen. Maar naast glucose is er nog een andere waarde die belangrijk kan zijn: het ketonengehalte in het bloed. Een verhoogd aantal ketonen kan namelijk wijzen op een tekort aan insuline en in ernstige gevallen leiden tot een ketoacidose. Daarom kiezen steeds meer mensen ervoor om ook ketonen thuis te meten.

Fabrikanten spelen hierop in met combimeters: glucosemeters die naast glucose ook ketonen kunnen meten. Voorbeelden hiervan zijn de Diatesse XPER en de CareSens Dual.

Wat zijn ketonen?

Het lichaam heeft energie nodig om goed te kunnen functioneren. Normaal gesproken haalt het lichaam die energie uit glucose (suiker) uit voeding. Met behulp van insuline wordt glucose vanuit het bloed opgenomen door de cellen en omgezet in energie. Bij diabetes kan er echter een tekort aan insuline ontstaan. Hierdoor kan glucose niet goed worden gebruikt als brandstof. Het lichaam schakelt dan over op vetverbranding om toch energie te krijgen. Bij het afbreken van vetten komen ketonen vrij.

Ketonen zijn dus afvalstoffen die ontstaan bij vetverbranding. Een kleine hoeveelheid ketonen is niet altijd problematisch, maar wanneer het ketonengehalte sterk stijgt kan het bloed verzuren. Dit wordt een ketoacidose genoemd.

Wat is een ketoacidose?

Een ketoacidose is een ernstige complicatie van diabetes waarbij het bloed te zuur wordt door een teveel aan ketonen. Dit kan gevaarlijk zijn en vereist snelle medische aandacht. Bij een ketoacidose kunnen organen en lichaamsfuncties ontregeld raken. Het is daarom belangrijk om verhoogde ketonen tijdig op te merken.

Wanneer ketonen meten?

Er is geen vast meetmoment waarop iedereen ketonen moet controleren. Wel wordt aangeraden om extra alert te zijn bij klachten die kunnen wijzen op een tekort aan insuline of een beginnende ketoacidose. Meet ketonen bijvoorbeeld bij:

Hoge bloedsuikerwaarden
Ziekte of koorts
Misselijkheid of braken
Buikpijn
Vermoeidheid of sufheid

Ook de volgende symptomen kunnen wijzen op verhoogde ketonen:

Veel dorst
Vaak moeten plassen
Droge mond
Wazig zien
Misselijkheid
Buikpijn
Een adem die zoetig ruikt, zoals aceton of nagellakremover

Hoe werkt ketonen meten?

Ketonen meten werkt vrijwel hetzelfde als een gewone glucosemeting. Met een prikpen of lancet wordt een kleine druppel bloed afgenomen uit de vingertop. Vervolgens wordt het bloed op een speciale ketonenteststrip aangebracht. Bij combimeters kan dezelfde meter gebruikt worden voor zowel glucose- als ketonenmetingen. Wel zijn hiervoor aparte teststrips nodig. Na enkele seconden verschijnt het resultaat op het scherm.

Wat betekent de uitslag?

De ketonenwaarde wordt weergegeven in mmol/L.

Lager dan 0,6 mmol/L

Dit wordt gezien als een normale waarde. Er zijn geen aanwijzingen voor een verhoogd ketonenniveau.

Tussen 0,6 en 1,5 mmol/L

Er is sprake van een verhoogd ketonenniveau. Het lichaam verbrandt vetten; dit wordt ook wel ketose genoemd. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen na intensief sporten of tijdens ziekte. Er is meestal nog geen directe reden tot paniek, maar wees wel alert:

Drink voldoende water
Controleer de bloedsuiker vaker
Eet regelmatig kleine porties
Dien eventueel extra insuline toe volgens het behandeladvies
Meet later opnieuw

Tussen 1,6 en 3,0 mmol/L

Dit is een zorgelijke waarde. Er is een verhoogd risico op een ketoacidose. Neem direct contact op met een arts of diabetesverpleegkundige voor advies.

Hoger dan 3,0 mmol/L

Een sterk verhoogde ketonenwaarde kan wijzen op een ernstige ketoacidose. Zeker in combinatie met misselijkheid of braken is snelle medische hulp noodzakelijk. Neem direct contact op met een arts of spoeddienst.