Diabetes type 2
Diabetes type 2 is de meest voorkomende vorm van diabetes. In Nederland hebben meer dan een miljoen mensen diabetes type 2 en daarnaast zijn er nog veel mensen die het hebben zonder het te weten. Bij diabetes type 2 reageert het lichaam minder goed op insuline en kan de bloedsuiker langdurig te hoog worden. Waar vroeger vooral oudere mensen diabetes type 2 kregen, komt het tegenwoordig ook steeds vaker voor bij jongere volwassenen. Leefstijl speelt hierbij een belangrijke rol, maar ook erfelijke aanleg kan meespelen.
Op deze pagina leest u wat diabetes type 2 precies is, welke klachten erbij horen, hoe de diagnose wordt gesteld en wat u zelf kunt doen om de bloedsuiker onder controle te houden.
Wat is diabetes type 2?
Ons lichaam gebruikt glucose als brandstof. Glucose ontstaat uit voeding en komt via de darmen in het bloed terecht. Om glucose vanuit het bloed naar de lichaamscellen te brengen is insuline nodig. Dit hormoon wordt aangemaakt door de alvleesklier.
Bij diabetes type 2 ontstaat er een probleem met deze regeling. Het lichaam wordt minder gevoelig voor insuline. Dit wordt ook wel insulineresistentie genoemd. De alvleesklier probeert dit in eerste instantie op te lossen door extra insuline aan te maken, maar raakt uiteindelijk uitgeput. Hierdoor blijft er te veel glucose in het bloed aanwezig en ontstaat een verhoogde bloedsuiker.
Oorzaken van diabetes type 2
Diabetes type 2 ontstaat meestal door een combinatie van factoren. Belangrijke risicofactoren zijn:
- overgewicht, vooral buikvet
- weinig beweging
- ongezonde voeding
- erfelijke aanleg
- hogere leeftijd
- hoge bloeddruk
- verhoogd cholesterol
- roken
- stress en slecht slapen
Niet iedereen met diabetes type 2 heeft overgewicht. Ook slanke mensen kunnen diabetes type 2 ontwikkelen, bijvoorbeeld door erfelijke aanleg.
Symptomen van diabetes type 2
Diabetes type 2 ontstaat vaak geleidelijk. Daardoor kunnen klachten lange tijd onopgemerkt blijven. Veel voorkomende symptomen zijn:
- veel dorst
- vaak plassen
- vermoeidheid
- wazig zien
- langzaam genezende wondjes
- terugkerende infecties
- jeuk
- droge mond
- afvallen zonder duidelijke reden
Sommige mensen ontdekken diabetes type 2 pas tijdens een controle bij de huisarts of via bloedonderzoek.
Hoe wordt diabetes type 2 vastgesteld?
De huisarts kan diabetes type 2 vaststellen met bloedonderzoek. Daarbij wordt meestal gekeken naar:
- nuchtere glucosewaarde
- HbA1c-waarde
- soms een glucosetolerantietest
Het HbA1c geeft een gemiddelde van de bloedsuikerwaarden over de afgelopen 2 tot 3 maanden. Hierdoor ontstaat een goed beeld van de langere termijn. Steeds vaker stellen mensen diabetes type 2 zelf vast. Bijvoorbeeld met een test op HBA1C of door langere tijd met een glucosemeter te meten.
Wat zijn normale bloedsuikerwaarden?
Bij mensen zonder diabetes ligt de bloedsuiker (nuchter gemeten) meestal tussen ongeveer 4,0 en 6,0 mmol/L. Boven de 6,0 mmol/L spreken we van een verhoogde waarde. Boven de 7,0 is er sprake van diabetes.
| Waarde in mmol/L | Interpretatie |
| 6,0 mmol/L of lager | Geen diabetes |
| tussen 6,1 en 6,9 mmol/L | Verhoogde bloedsuiker. Misschien prediabetes |
| 7,0 mmol/L of hoger | Diabetes |
De ideale waarde verschilt per persoon en hangt af van leeftijd, medicatie en gezondheidssituatie. Meer informatie.
Prediabetes
Soms zijn de glucosewaarden verhoogd, maar nog niet hoog genoeg voor diabetes type 2. Dit wordt prediabetes genoemd. Prediabetes is een belangrijke waarschuwing van het lichaam. Door gezonder te eten, meer te bewegen en eventueel af te vallen kan de ontwikkeling van diabetes type 2 vaak worden vertraagd of zelfs voorkomen.
Behandeling van diabetes type 2
De behandeling van diabetes type 2 bestaat meestal uit een combinatie van leefstijl, medicatie en controle van de bloedsuiker.
Leefstijl
Een gezonde leefstijl vormt de basis van de behandeling. Belangrijke onderdelen zijn:
- gezond en gevarieerd eten
- voldoende beweging
- afvallen bij overgewicht
- stoppen met roken
- voldoende slaap en ontspanning
Zelfs een kleine gewichtsafname kan al veel effect hebben op de bloedsuiker.
Medicatie
Wanneer leefstijl alleen onvoldoende helpt, kan medicatie nodig zijn. Vaak wordt gestart met metformine. Soms worden later andere medicijnen toegevoegd, zoals:
- sulfonylureumderivaten
- GLP-1 agonisten
- SGLT2-remmers
- insuline
De keuze hangt af van de glucosewaarden en de persoonlijke situatie.
Bloedsuiker meten bij diabetes type 2
Niet iedereen met diabetes type 2 hoeft dagelijks te meten. Toch kan meten veel inzicht geven, bijvoorbeeld in de invloed van voeding, beweging of medicatie. Meten gebeurt meestal met een glucosemeter en teststrips. Daarbij wordt met een prikpen een kleine druppel bloed uit de vingertop gehaald.
Wanneer bloedsuiker meten?
Veel mensen meten op vaste momenten, bijvoorbeeld:
- nuchter in de ochtend
- vóór een maaltijd
- 2 uur na een maaltijd
- bij klachten van een hypo of hoge bloedsuiker
- voor of na sporten
Het doel van meten is niet alleen controleren, maar vooral inzicht krijgen in patronen.
Hypo en hyper
Een hypo betekent een te lage bloedsuiker. Dit komt vooral voor bij gebruik van insuline of bepaalde diabetesmedicatie. Trillen, zweten, duizeligheid en verwardheid kunnen klachten zijn. Een hypo wordt meestal behandeld met snelle suikers, zoals druivensuiker of een suikerhoudende drank.
Een hyper betekent een te hoge bloedsuiker. Mogelijke klachten zijn bijvoorbeeld veel plassen, dorst hebben, hoofdpijn en vermoeidheid. Langdurig hoge glucosewaarden vergroten het risico op complicaties.
Mogelijke complicaties
Wanneer diabetes type 2 langere tijd onvoldoende onder controle is, kunnen bloedvaten en zenuwen beschadigd raken. Mogelijke complicaties zijn:
- hart- en vaatziekten
- nierschade
- oogproblemen
- zenuwschade
- voetproblemen
Daarom zijn regelmatige controles belangrijk.
Voeding en diabetes type 2
Mensen met diabetes type 2 hoeven meestal geen speciaal dieet te volgen. Wel helpt het om bewust om te gaan met koolhydraten en suikers.
Belangrijke adviezen zijn:
- kies voor volkoren producten
- eet voldoende groente en vezels
- beperk suikerhoudende dranken
- eet regelmatig
- let op portiegrootte
Een diëtist kan helpen bij een persoonlijk voedingsadvies.
Bewegen en diabetes type 2
Beweging helpt het lichaam gevoeliger te maken voor insuline. Daardoor kan de bloedsuiker dalen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- wandelen
- fietsen
- zwemmen
- krachttraining
Dagelijks bewegen heeft vaak al snel effect.
Goed behandelbaar
Diabetes type 2 is een chronische aandoening, maar met de juiste behandeling kunnen veel mensen een gezond en actief leven leiden. Goede begeleiding, inzicht in glucosewaarden en aandacht voor leefstijl spelen daarbij een belangrijke rol. Door bewust om te gaan met voeding, beweging en controle van de bloedsuiker kunnen complicaties vaak worden voorkomen of uitgesteld.