Diabetes

Diabetes is een chronische stofwisselingsziekte waarbij het lichaam niet meer in staat is om zelf de bloedsuiker in evenwicht te houden. Daardoor zit er teveel glucose (suiker) in het bloed. Dat komt omdat het lichaam een te lage hoeveelheid van het hormoon insuline heeft. Vaak gaat het ook gepaard met een slechte reactie van het lichaam op insuline. Ook is het mogelijk dat het lichaam helemaal geen insuline meer aanmaakt. Insuline regelt de bloedsuikerspiegel en wordt gemaakt in de alvleesklier.

Diabetes wordt meestal onderverdeeld in twee hoofdvormen: diabetes type 1 en diabetes type 2. Beide vormen zorgen voor een te hoge bloedsuiker, maar de oorzaak verschilt sterk.

Diabetes type 1

Bij diabetes type 1 maakt het lichaam vrijwel geen insuline meer aan. Insuline is nodig om glucose (suiker) uit het bloed naar de cellen te brengen. Het afweersysteem valt per ongeluk de insulineproducerende cellen in de alvleesklier aan. Dit noemen we een auto-immuunziekte. Type 1 ontstaat vaak op jonge leeftijd, maar kan ook later (plotseling) optreden. Mensen met type 1 moeten altijd insuline gebruiken, meestal via een insulinepen of insulinepomp. Ongeveer 100.000 tot 110.000 mensen hebben diabetes type 1 in Nederland.

Diabetes type 2

Bij diabetes type 2 reageert het lichaam minder goed op insuline. Dit heet insulineresistentie. Daarnaast kan de alvleesklier na verloop van tijd ook minder insuline gaan produceren. Type 2 komt het meest voor en ontstaat meestal geleidelijk. Overgewicht, weinig beweging, erfelijkheid en leeftijd spelen vaak een rol. Hierdoor komt diabetes type 2 vaak voor op latere leeftijd. De behandeling begint meestal met aanpassingen in voeding en leefstijl, eventueel aangevuld met tabletten of insuline. In Nederland hebben ongeveer 1,1 miljoen mensen hebben diabetes type 2.

Bij type 1 is er een tekort aan insuline doordat het lichaam het zelf niet meer maakt. Bij type 2 is er vooral sprake van verminderde werking van insuline en later soms ook een tekort.

Tegenwoordig wordt prediabetes ook vaak meegenomen in de statistieken. Bij prediabetes is de bloedsuiker verhoogd, maar nog niet hoog genoeg om van diabetes te spreken. Er wordt geschat dat bijna 1,5 miljoen Nederlanders prediabetes hebben. Prediabetes is vaak het voorstadium van diabetes type 2, met leefstijlaanpassingen kan dit voorkomen worden. Prediabetes is om relatief eenvoudig om te keren.

Wie krijgt diabetes?

Diabetes kunnen we allemaal krijgen. De een heeft wel een grotere kans dan de ander. Bij type 2 diabetes en bij zwangerschapsdiabetes weten we wat de kans groter maakt. Bij diabetes type 1 zijn we helaas nog niet zo ver. Diabetes type 1 wordt vooral veroorzaakt door genetische aanleg. In sommige gevallen speelt ook blootstelling aan een virus of virale ziekte een rol bij het ontwikkelen van deze variant. Vreemd genoeg komt diabetes type 1 ook meer voor bij mensen uit landen als Finland en Zweden.

Diabetes type 2 komt steeds vaker voor. Als u ouder wordt groeit de kans, maar ook door overgewicht, passiviteit, te hoog cholesterol, te hoge bloeddruk, roken, als u zwangerschapsdiabetes hebt gehad, of een baby van meer dan 9 pond. Ook de afkomst, bepaalde medicatie en bepaalde ziektes zoals PCOS of coeliakie vergroten de kans op type 2 diabetes. Dit zijn wel minder belangrijke factoren. Volgens het Amerikaanse blad “menopause’ lopen ook vrouwen in de overgang die veel opvliegers hebben of nachtzweten meer kans om diabetes te ontwikkelen. Gezond leven is voor hen extra belangrijk.

Jongeren met diabetes

Steeds meer jongeren, maar ook studenten, kampen met overgewicht. Niet heel vreemd dus dat ook deze groepen steeds vaker diabetes krijgen. Het gaat dan om diabetes type 2, want dit wordt ontwikkeld door overgewicht. Overigens wordt type 1 diabetes ook steeds vaker geconstateerd bij jongeren en dit heeft weer niets te maken met overgewicht. Artsen hebben hun zorgen geuit, want diabetes op jonge leeftijd zorgt voor schadelijke gevolgen naarmate de leeftijd toeneemt.

In een land als de Verenigde Staten neemt diabetes onder jongeren het hardst toe. Onderzoekers hebben hier metingen uitgevoerd waaruit bleek dat het aantal gevallen van diabetes met 20 procent was toegenomen. Ook zagen onderzoekers veel voortekenen van diabetes. Diabetes op vroege leeftijd kan leiden tot nierfalen, hartaandoeningen en tot amputaties van ledematen op latere leeftijd. Artsen raden bewegen en gezonde voeding aan. Uiteraard alleen voor degenen met diabetes type 2.

Momenteel wordt veel onderzoek verricht naar de voorkoming van diabetes onder jongeren en studenten. Diabetes type 2 zou voorkomen kunnen worden door meer beweging en gezonde voeding. Type 1 is een ander verhaal, en de stijging van diabetes type 1 onder jongeren is nog niet helemaal te verklaren. Meer onderzoek is nodig om uit te wijzen hoe diabetes bij jongeren wordt veroorzaakt en hoe dit voorkomen kan worden.

Zwangerschapsdiabetes

Eén op de twintig zwangere vrouwen krijgt zwangerschapsdiabetes. De kans neemt toe als u het al eerder hebt gehad tijdens een zwangerschap. Maar ook als u voor uw zwangerschap al (veel) te zwaar was, eerder een zware baby hebt gekregen, een hoog cholesterol of bloedsuiker hebt, van Turks/Hindoestaans/Marokkaanse afkomst bent of een gezinslid hebt met type 2 diabetes.

Glucose meten

U kunt zelf thuis uw bloedsuiker (glucose) meten. Hiervoor heeft u nodig: een prikpen met lancet, een teststrip en een bloedsuikermeter. De bloedsuikerwaarde met u vervolgens met een druppeltje bloed uit uw vingertop. Als eerste wast u uw handen. Met warme handen komt het bloed makkelijker naar buiten. U begint met de prikpen en/of lancet. De prikpen is een apparaat wat u tegen de zijkant van uw vingertop (liefst wijs- of ringvinger) moet houden. U drukt dan op een knopje. Een kort naaldje prikt dan heel even in uw vingertop, voldoende om een druppeltje bloed naar buiten te laten komen.Vervolgens pakt u de teststrip. Dit is het strookje waar u vervolgens de verkregen druppel bloed op doet. Op het strookje is de plaats waar de druppel moet komen aangegeven.

Tenslotte kunt u met de bloedsuikermeter aflezen hoe hoog de bloedsuiker (glucose) is in het opgevangen druppeltje bloed. Het stripje stopt u in het meetapparaat. Bij de meeste merken moet u de de teststrip er al van tevoren instoppen. Binnen enkele seconden kunt u de uitslag aflezen.