Diabetes en coeliakie
Diabetes en coeliakie zijn twee verschillende aandoeningen, maar ze komen opvallend vaak samen voor. Vooral mensen met diabetes type 1 hebben een grotere kans om ook coeliakie te ontwikkelen. Dat komt doordat beide aandoeningen een auto-immuunziekte zijn. Het afweersysteem valt daarbij per ongeluk gezonde lichaamscellen aan.
Coeliakie is een chronische auto-immuunziekte waarbij het lichaam reageert op gluten. Gluten zijn eiwitten die van nature voorkomen in granen zoals tarwe, gerst en rogge. Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, ontstaat er een ontstekingsreactie in de dunne darm. Hierdoor raken de darmvlokken beschadigd en worden voedingsstoffen minder goed opgenomen.
De klachten verschillen sterk per persoon. Sommige mensen hebben duidelijke darmklachten, terwijl anderen juist last hebben van vermoeidheid, bloedarmoede, botontkalking of een vitaminetekort zonder duidelijke buikklachten.
Mensen met diabetes type 1 hebben een verhoogd risico op andere auto-immuunziekten. Coeliakie is daarvan één van de meest voorkomende. Naar schatting heeft ongeveer 5 tot 10 procent van de mensen met diabetes type 1 ook coeliakie. Dat is aanzienlijk vaker dan in de algemene bevolking. Bij diabetes type 2 is deze relatie veel minder sterk. Toch kan coeliakie ook bij mensen met diabetes type 2 voorkomen. Wanneer klachten of tekorten blijven bestaan zonder duidelijke oorzaak, kan aanvullend onderzoek zinvol zijn.
Welke klachten kunnen wijzen op coeliakie?
Coeliakie kan zich op verschillende manieren uiten. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Langdurige diarree of juist verstopping
- Opgeblazen gevoel
- Buikpijn
- Vermoeidheid
- Onverklaarbaar gewichtsverlies
- Bloedarmoede
- Tekorten aan vitamines of mineralen
- Problemen met de bloedsuikerregulatie
Voor mensen met diabetes kan vooral een onverwacht wisselende bloedsuiker een aanwijzing zijn. Doordat voedingsstoffen minder goed worden opgenomen, kan de opname van koolhydraten onvoorspelbaar verlopen.
Hoe wordt coeliakie vastgesteld?
Bij een vermoeden van coeliakie zal de huisarts of internist meestal eerst een bloedonderzoek aanvragen. Er kan ook betrouwbaar vanuit huis worden getest met deze coeliakie test. Daarbij wordt gekeken naar specifieke antistoffen die passen bij coeliakie. Als deze verhoogd zijn, volgt vaak een kijkonderzoek van de dunne darm (gastroscopie) waarbij kleine stukjes weefsel worden afgenomen. Het is belangrijk om vóór en tijdens dit onderzoek gewoon gluten te blijven eten. Wanneer u al glutenvrij bent gaan eten, kunnen de onderzoeken namelijk een onbetrouwbare uitslag geven.
Behandeling
De enige effectieve behandeling van coeliakie is een strikt glutenvrij dieet. Dat betekent dat producten met tarwe, rogge en gerst volledig vermeden moeten worden. Gelukkig is het aanbod glutenvrije producten de afgelopen jaren sterk uitgebreid.
Voor mensen met diabetes vraagt dit soms extra aandacht. Niet alle glutenvrije producten bevatten dezelfde hoeveelheid koolhydraten als de gewone variant. Daardoor kan het nodig zijn om de koolhydraatberekening en eventueel de insulinedosering aan te passen. Een diëtist met ervaring in zowel diabetes als coeliakie kan hierbij waardevol advies geven.