HbA1c
Diabetici krijgen regelmatig een HbA1c-controle. Dit is een bloedtest, vaak gedaan bij de huisarts. De HbA1c-waarde geeft een goed beeld van de gemiddelde bloedsuiker over een langere periode. Maar wat is HbA1c precies? En waarom is deze waarde zo belangrijk bij diabetes en prediabetes?
Wat is HbA1c?
HbA1c is een bloedwaarde die laat zien hoeveel glucose zich in de afgelopen weken aan de rode bloedcellen heeft gehecht. Glucose (suiker) in het bloed bindt zich namelijk vanzelf aan hemoglobine, het eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof vervoert. Hoe hoger de bloedsuiker gemiddeld is, hoe meer glucose zich aan deze bloedcellen hecht. Het HbA1c geeft daardoor een indruk van de gemiddelde glucosewaarde van ongeveer de afgelopen 8 tot 12 weken. In tegenstelling tot een glucosemeting met een glucosemeter zegt HbA1c iets over de langere termijn.
Waarom is HbA1c belangrijk?
Een losse bloedsuikermeting is altijd een momentopname. De waarde kan stijgen of dalen door voeding, beweging, stress of medicatie. Het HbA1c kijkt juist naar het gemiddelde over langere tijd.
Artsen gebruiken deze waarde onder andere om:
- diabetes vast te stellen
- te controleren hoe goed diabetes onder controle is
- het effect van voeding, leefstijl of medicatie te beoordelen
- het risico op complicaties te verkleinen
Een langdurig verhoogde bloedsuiker kan schade veroorzaken aan bloedvaten, ogen, nieren en zenuwen. Daarom is het belangrijk om de glucosewaarden stabiel te houden.
Hoe wordt HbA1c gemeten?
Een HbA1c-test gebeurt meestal via bloedonderzoek. Dit kan in een laboratorium, bij de huisarts of via een (betrouwbare) thuistest. De uitslag wordt in Nederland meestal weergegeven in mmol/mol. Globaal gelden vaak deze richtlijnen:
- Onder 42 mmol/mol: normaal
- 42 tot 47 mmol/mol: verhoogd risico of prediabetes
- 48 mmol/mol of hoger: mogelijk diabetes
Bij mensen met diabetes wordt vaak gestreefd naar een HbA1c onder een bepaalde grens. Welke streefwaarde geschikt is, verschilt per persoon en wordt bepaald door de behandelaar.
Een HbA1c-test geeft dus antwoord op de vraag of u diabetes heeft. Vooral bij prediabetes – een groep die niet onder behandeling staat en dus nooit getest wordt – is deze test erg interessant.
Waarom kan HbA1c afwijken van dagelijkse metingen?
Sommige mensen hebben keurige dagmetingen, maar toch een hoger HbA1c dan verwacht. Dat komt omdat HbA1c een gemiddelde over meerdere weken weergeeft. Hoge pieken na maaltijden of nachtelijke schommelingen kunnen daardoor alsnog zichtbaar worden in het HbA1c.
Andersom kan iemand soms een redelijk HbA1c hebben, terwijl de glucosewaarden sterk schommelen. Het gemiddelde lijkt dan goed, maar er kunnen toch veel hypo’s en hypers voorkomen.
Invloed van leefstijl op HbA1c
Het HbA1c kan verbeteren door:
- gezondere voeding
- meer beweging
- gewichtsverlies
- goede medicatie-instelling
- regelmatige glucosecontrole
Bij mensen met prediabetes kan een gezondere leefstijl soms zelfs voorkomen dat diabetes type 2 ontstaat.
HbA1c en thuismetingen
Een HbA1c-test vervangt geen dagelijkse glucosemetingen. Een glucosemeter of glucosesensor blijft belangrijk om dagelijkse schommelingen te volgen en direct te kunnen reageren op hoge of lage waarden. Het HbA1c is vooral een hulpmiddel om te kijken hoe de bloedsuiker zich over langere tijd ontwikkelt. Door regelmatig te meten én het HbA1c te controleren ontstaat een compleet beeld van de glucosehuishouding.