Cholesterol meten
Het cholesterolgehalte zegt iets over de hoeveelheid vetten in het bloed. Een verhoogd cholesterol geeft meestal geen directe klachten, maar kan op lange termijn wel schadelijk zijn voor hart en bloedvaten. Daarom kiezen steeds meer mensen ervoor om hun cholesterol regelmatig te controleren. Dit kan via de huisarts, een laboratoriumonderzoek of eenvoudig thuis met een cholesterolmeter of zelftest.
Wat is cholesterol?
Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam nodig heeft als bouwstof. Het speelt een belangrijke rol bij de aanmaak van hormonen, gal en celwanden. Een deel van het cholesterol halen we uit voeding, maar het grootste deel wordt door de lever zelf geproduceerd.
Cholesterol kan niet zelfstandig door het bloed worden vervoerd. Daarom bindt het zich aan speciale eiwitten: lipoproteïnen. De bekendste zijn LDL en HDL.
LDL en HDL cholesterol
LDL staat voor Low Density Lipoprotein. Dit type vervoert cholesterol vanuit de lever naar de weefsels en organen. Wanneer er teveel LDL-cholesterol in het bloed aanwezig is, kan dit zich ophopen aan de binnenkant van de bloedvaten. Hierdoor ontstaan vernauwingen, ook wel aderverkalking genoemd.
Een langdurig verhoogd LDL-cholesterol verhoogt het risico op:
- Hart- en vaatziekten
- Hoge bloeddruk
- Hartinfarct
- Beroerte
Een hoog LDL-cholesterol wordt ook wel hypercholesterolemie genoemd.
HDL staat voor High Density Lipoprotein. HDL helpt juist om overtollig cholesterol uit het bloed af te voeren naar de lever. Daar wordt het afgebroken en via gal en ontlasting uit het lichaam verwijderd.
Een hoger HDL-cholesterol wordt daarom gezien als gunstig. HDL helpt namelijk om ophoping van cholesterol in de bloedvaten tegen te gaan.
Een eenvoudig ezelsbruggetje:
- LDL = liever laag
- HDL = heerlijk hoog
Waarom cholesterol meten?
Een verhoogd cholesterol geeft meestal geen klachten. Veel mensen weten daarom niet dat hun cholesterol te hoog is. Toch kan een langdurig verhoogd cholesterol schade veroorzaken aan de bloedvaten.
Het meten van cholesterol kan nuttig zijn bij:
- Overgewicht
- Diabetes of prediabetes
- Hoge bloeddruk
- Erfelijke aanleg voor hart- en vaatziekten
- Roken
- Ongezonde voeding
- Weinig beweging
Ook mensen die bewust bezig zijn met leefstijl of voeding kiezen regelmatig voor een controlemeting.
Cholesterol meten thuis
Cholesterol kan op verschillende manieren worden gemeten:
- Via de huisarts
- Met een thuistest
- Met een cholesterolmeter
Een cholesterolmeter werkt vergelijkbaar met een glucosemeter. Sommige meters kunnen naast cholesterol ook glucose en urinezuur meten. Met een standaard cholesterolmeter wordt meestal het Totaal Cholesterol bepaald. Er zijn daarnaast uitgebreidere laboratoriumtesten beschikbaar, zoals de cholesteroltest van testalize.me. Daarbij worden meerdere waarden gemeten, zoals het Totaal Cholesterol, LDL Cholesterol, Non-HDL Cholesterol en Triglyceriden. Dit geeft een completer beeld van het vetprofiel en het cardiovasculaire risico.
Hoe werkt meten met een cholesterolmeter?
Een cholesterolmeting lijkt sterk op een glucosemeting, maar duurt meestal iets langer en vereist vaak codering van de meter.
Stap 1: Meter coderen
Bij veel cholesterolmeters wordt een codestrip meegeleverd bij de cholesterolteststrips. Door deze codestrip kort in de meter te plaatsen, weet de meter dat er een cholesterolmeting wordt uitgevoerd.
Stap 2: Teststrip plaatsen
Na het coderen wordt de cholesterolteststrip in de meter geplaatst. De meter is nu klaar voor gebruik.
Stap 3: Bloed afnemen
Met een prikpen of veiligheidslancet wordt een kleine hoeveelheid bloed uit de vingertop gehaald.
Voor een zo betrouwbaar mogelijke meting:
- Was eerst de handen met warm water
- Verwijder de eerste bloeddruppel
- Gebruik daarna een nieuwe druppel bloed
Door licht in de vinger te knijpen ontstaat voldoende bloed voor de meting.
Stap 4: Meten
Houd de bloeddruppel tegen het uiteinde van de teststrip. De strip zuigt automatisch voldoende bloed op. Na ongeveer 20 tot 30 seconden verschijnt de uitslag op het scherm.
Nuchter meten of niet?
Voor een eenvoudige totaal cholesterolmeting is nuchter meten vaak niet noodzakelijk. Bij uitgebreidere vetprofielen — waarbij ook triglyceriden worden gemeten — wordt soms wel geadviseerd om nuchter te testen. Volg hiervoor altijd de instructies van de test of meter.
Cholesterolwaarden begrijpen
Bij een thuismeting wordt meestal gekeken naar het totaal cholesterol. De uitslag wordt weergegeven in mmol/l. De volgende richtlijnen worden vaak aangehouden:
| Totaal cholesterol | Betekenis |
| Lager dan 5,0 mmol/l | Normaal |
| 5,0 – 6,4 mmol/l | Licht verhoogd |
| 6,5 – 7,9 mmol/l | Verhoogd |
| 8,0 mmol/l of hoger | Sterk verhoogd |
Een eenmalige afwijkende uitslag hoeft niet direct problematisch te zijn. Factoren zoals voeding, beweging en leefstijl kunnen invloed hebben op de cholesterolwaarde.
Wat kunt u doen bij een verhoogd cholesterol?
Bij een verhoogd cholesterol wordt meestal eerst gekeken naar leefstijl. Denk aan:
- Gezondere voeding
- Minder verzadigde vetten
- Meer beweging
- Gewichtsverlies
- Stoppen met roken
Soms zijn medicijnen nodig, bijvoorbeeld statines. Overleg bij sterk verhoogde waarden of twijfel altijd met een arts.
Cholesterol en diabetes
Mensen met diabetes type 2 of prediabetes hebben vaker een verhoogd cholesterol. Hierdoor is het risico op hart- en vaatziekten groter. Daarom wordt cholesterolcontrole regelmatig gecombineerd met glucosemetingen. Er bestaan meters die zowel glucose als cholesterol kunnen meten. Hierdoor kunnen beide waarden eenvoudig thuis gecontroleerd worden.
